ทำความคุ้นเคยกับเกษตรผสมผสาน

เกษตรผสมผสานเป็นการเกษตรแบบยั่งยืนอีกรูปแบบหนึ่งที่ใช้ในการเกษตรเพื่อสร้างความอุดมสมบูรณ์และเพื่อรองรับทั้งพืชและสัตว์ รวมถึงความสมดุลของระบบนิเวศ ถือได้ว่าเป็นต้นแบบของการเกษตรที่มั่นคง ยั่งยืน ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ในบทความเราจะพูดถึงรูปแบบการทำเกษตรผสมผสานให้ทุกคนได้รู้จักกันมากขึ้นกว่าเดิม

เกษตรผสมผสาน หมายถึง

การทำนาแบบผสมผสาน เป็นระบบการเกษตรที่เลี้ยงสัตว์หลายชนิดและปลูกพืชในที่เดียวกัน การผลิตแต่ละประเภทจะสามารถสนับสนุนซึ่งกันและกันทั้งทางตรงและทางอ้อม หรือว่าพืชหรือสัตว์ในที่เดียวกันมีประโยชน์ต่อกัน เรียกได้ว่าสร้างสมดุลให้กับระบบนิเวศได้ ตัวอย่างเช่น น้ำ ดิน แสงแดด ทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้เป็นประโยชน์ต่อกันได้เป็นอย่างดี ทั้งยังหมุนเวียนแร่ธาตุในทุ่งนา เป็นการใช้สิ่งแวดล้อมเพื่อความต่อเนื่อง มีความคุ้มค่า และผลลัพธ์ที่เพิ่มขึ้น ทำให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ภายในพื้นที่นั้น ๆ การทำฟาร์มแบบผสมผสานสามารถแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มย่อย คือ พืชผลรวม การเลี้ยงสัตว์แบบผสมผสาน และการปลูกพืชร่วมกับการเลี้ยงสัตว์

เกษตรผสมผสาน มีกี่แบบ อะไรบ้าง

ในส่วนของการจำแนกประเภทเกษตรผสมผสานสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท โดยแต่ละประเภทก็จะมีความแตกต่างกันของการดำเนินการทางการเกษตร นั่นก็คือ

• ปลูกพืชผลผสมผสาน เป็นการปลูกพืชด้วยการดูขนาดของพืชรวมทั้งระยะเวลาในการเจริญเติบโตว่ามีความสัมพันธ์กับความชื้นของอากาศในฤดูกาลต่าง ๆ หรือไม่ หรือพืชที่ชอบร่มเงาขนาดใหญ่ เช่น ไม้ยืนต้น ซึ่งเป็นต้นไม้ชนิดที่มีหน้าที่ปิดกั้นแสงจำนวนมากแก่พืชอื่นที่มีขนาดเล็กกว่าที่ต้องการแสงเพียงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับต้นไม้ขนาดใหญ่ที่มีจำนวนใบเยอะและมีความสามารถในการรับแสงมากกว่าพืชที่มีจำนวนใบน้อย รวมทั้งเป็นที่อยู่อาศัยและเป็นอาหารของแมลงที่เป็นศัตรูธรรมชาติ สามารถทำลายศัตรูพืชชนิดอื่นที่เข้ามาใกล้ เช่น ถั่วลิสงที่ปลูกในทุ่งข้าวโพด ซึ่งจะเป็นที่อยู่อาศัยของแมลงเพื่อกำจัดศัตรูพืชที่สามารถทำลายข้าวโพดได้
• เลี้ยงสัตว์ผสม เป็นการเลี้ยงสัตว์หลายชนิดเพื่อเกื้อหนุนกัน ตัวอย่าง เช่น เลี้ยงปลาในบ่อกับไก่หรือเป็ด เลี้ยงปลาในบ่อเลี้ยงหมู
• ปลูกพืชผลและเลี้ยงสัตว์ เป็นความสัมพันธ์ในลักษณะการถ่ายเทพลังงานของอาหาร ตัวอย่างคือ เศษพืชจะเป็นอาหารสำหรับสัตว์ และปลาจะกินวัชพืชและแมลงศัตรูพืช

จะเห็นได้ว่าเกษตรผสมผสานเป็นรูปแบบหนึ่งของการเกษตรที่ช่วยปรับสมดุลของระบบนิเวศและทำให้พื้นที่อุดมสมบูรณ์ มีความสัมพันธ์ระหว่างพืชหรือสัตว์ การทำฟาร์มประเภทนี้มีประสิทธิภาพมาก แล้วยังทำให้พืชเจริญเติบโตได้ดีอีกด้วย ไม่เพียงแต่จะทำให้การเจริญเติบโตของพืชยังเป็นไปได้ด้วยดี พืชก็ยังมีความสัมพันธ์กับสัตว์ในเชิงของการถ่ายเทพลังงานซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง